.संक्षेपमा.
- दुवै पक्षबीच १०००-१००० कैदी आदानप्रदान गर्ने सहमति।
- रुसद्वारा युक्रेनी भूभागबाट सैन्य फिर्ताको ‘अस्वभाविक’ पूर्वशर्त।
- युरोपेली नेताहरूद्वारा रुसमाथि थप प्रतिबन्धको चेतावनी।
तीन वर्षभन्दा लामो अन्तरालपछि शुक्रबार इस्तानबुलमा भएको युक्रेन र रुसबीचको पहिलो प्रत्यक्ष शान्ति वार्ता युद्धविराम सम्झौताविना टुंगिएको छ। डोलमाबेस दरबारमा टर्कीका विदेश मन्त्री हकान फिदानको मध्यस्थतामा भएको वार्तामा रुसले युक्रेनको आफ्नै भूभागबाट सेना फिर्ता गर्नुपर्ने माग राखेको थियो।
दुई घण्टाभन्दा कम समय चलेको वार्तामा रुसले डोनेट्स्क, लुहान्स्क, जापोरिझिया र खेर्सन क्षेत्रबाट युक्रेनी सेना पूर्ण रूपमा फिर्ता हुनुपर्ने प्रस्ताव राख्यो। यी क्षेत्रहरू रुसले सन् २०२२ मा एकतर्फी रूपमा आफूमा गाभेको घोषणा गरेको थियो।
युक्रेनी राष्ट्रपति भोलोदिमिर जेलेन्स्कीले वार्तापछि अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पसहित युरोपेली नेताहरूसँग छलफल गरे। उनले “वास्तविक शान्ति” को लागि तयार रहेको बताउँदै रुसले बिनाशर्त युद्धविराम नमाने कडा प्रतिबन्धको सामना गर्नुपर्ने चेतावनी दिए।
बन्दी आदानप्रदानबारे भने दुवै पक्ष सहमत भएका छन्। युक्रेनी रक्षामन्त्री रुस्तेम उमेरोभले यसको मिति तय भएको तर सार्वजनिक नगरिने बताए।
वार्तामा युक्रेनी प्रतिनिधिमण्डलमा राष्ट्रपति कार्यालय प्रमुख आन्द्री येर्माक, विदेश मन्त्री आन्द्री सिबिहा र रक्षामन्त्री उमेरोभ सहभागी थिए। उनीहरूले अमेरिकी विदेश मन्त्री मार्को रुबियोसँग पनि छुट्टै वार्ता गरेका थिए।
सो वार्तामा टर्कीले मध्यस्थकर्ताको भूमिका निर्वाह गरेको थियो। विदेश मन्त्री फिदानले निरन्तर कूटनीतिक संलग्नताको आवश्यकतामा जोड दिँदै शान्ति सम्भव रहेको बताए।
यसैबिच फ्रान्सेली नेता इम्यानुएल म्याक्रोंले मस्कोले प्रस्तावित युद्धविराम अस्वीकार गरेमा दबाब बढाउन तयार रहनुपर्ने चेतावनी दिएका छन्। युरोपेली संघले विशेषगरी रुसको ऊर्जा र वित्तीय क्षेत्रलाई लक्षित गर्दै थप प्रतिबन्धको धम्की दिएको छ।
तिरानामा आयोजित युरोपेली राजनीतिक समुदायको शिखर सम्मेलनमा सहभागी जेलेन्स्कीले रुसबाट युक्रेनी बालबालिकाको फिर्ती र कैदी आदानप्रदान विश्वास निर्माणको महत्वपूर्ण कदम हुने बताए।
विश्लेषकहरूका अनुसार रुसको अडानले वार्तामा सकारात्मक परिणाम निस्कने सम्भावना कम देखिएको छ।
थप वार्ताको मिति तय नभएको र रुसी प्रतिनिधिमण्डल प्रमुख भ्लादिमिर मेदिन्स्कीले सञ्चारमाध्यममार्फत छलफल जारी रहने बताए पनि युक्रेनी कूटनीतिक स्रोतले रुसको अडानलाई “पूर्णतया अवास्तविक” भनी टिप्पणी गरेको छ।
विश्लेषकहरूका अनुसार रुसको यस्तो अडानले वार्तामा सकारात्मक परिणाम निस्कने सम्भावना कम देखिएको छ। युरोपेली अधिकारीहरूले आगामी दिनमा मस्कोको व्यवहारको आधारमा थप कदम चालिने बताएका छन्।
