.संक्षेपमा.
- फिनल्याण्ड नेटोमा सामेल भएपछि उत्तरी क्षेत्रमा सैन्य अभ्यासहरू व्यापक रूपमा बढे।
- ट्याङ्कको प्रयोग र हजारौं सैनिकहरूको उपस्थितिले हिरणका लागि महत्वपूर्ण चरन भूमि नष्ट।
- आदिवासी सामी समुदाय लगायतका हिरण पालकहरूको सांस्कृतिक र आर्थिक जीविका खतरामा।
उत्तरी फिनल्याण्डका हिरण अर्थात् रेनडियर पालकहरूले बढेको सैन्य अभ्यासले परम्परागत हिरण पालन पद्धतिमा बाधा पुर्याइरहेको र महत्वपूर्ण चरन क्षेत्रमा क्षति पुर्याइरहेको बताएका छन्। फिनल्याण्डले नेटोमा आफ्नो संलग्नतालाई गहिरो बनाउँदै गएको र कैयौं अन्तर्राष्ट्रिय सैन्य तालिम सञ्चालन गरिरहेको अवस्थामा यो समस्या देखा परेको हो।
“फिनल्याण्ड नेटोमा सामेल भएदेखि यहाँ सैन्य गतिविधि व्यापक रूपमा बढेको छ,” रोभायार्भी आर्टिलरी रेन्ज नजिकैको हिरण पालन क्षेत्रका प्रमुख क्योस्ती उतेलाले भने। १,००० वर्ग किलोमिटरभन्दा बढी क्षेत्रफलमा फैलिएको यो तालिम क्षेत्र पश्चिमी युरोपको सबैभन्दा ठूलो र रुसी सीमाबाट मात्र १०० किलोमिटर टाढा अवस्थित छ।
उतेलाका अनुसार पहिले चरनका रूपमा प्रयोग हुने जङ्गलका केही भागहरू हराएका छन्। खाडलहरू, ट्याङ्कका डामहरू र खाली गरिएका क्षेत्रहरूले जमिनलाई चरनका लागि अयोग्य बनाएका छन्।
“ठूला सैनिक ट्याङ्कको प्रयोग र जङ्गलमा हजारौं सैनिकको उपस्थितिले लाइकेन चरनहरू नष्ट गर्छ। रेनडियर अब यहाँ बस्न सक्ने छैनन्,” उनले भने।
फिनिश रक्षा बलले युक्रेनमा रुसको आक्रमणपछि सैन्य तालिम गतिविधि बढेको पुष्टि गरेको छ। फिनल्याण्ड २०२३ मा नेटोमा सामेल भयो र त्यसपछिको वर्ष संयुक्त राज्य अमेरिकासँग रक्षा सहयोग सम्झौतालाई औपचारिकता दियो। रक्षा बलले रोभायार्भीले यसको आकार, भू-बनोट र मौसमी विविधताका कारण अति राम्रो तालिमको अवसर प्रदान गर्ने भएपनि अभ्यासहरूको समय तालिका र स्थानमा हिरण पालनपोषण आवश्यकताहरूलाई ध्यानमा राखिने बताएको छ।
आश्वासनका बाबजुद हिरण पालकहरूले विशेष गरी मे महिनाको प्रजनन जस्तो संवेदनशील समयमा बढ्दो तनाव रिपोर्ट गरेका छन्। स्थानीय हिरण पालक रिक्का पोरोपुदासले पछिल्लो परिवर्तन “चरम” भएको बताइन्।
ठूला सैन्य अभ्यासहरूले जनावरहरूलाई उनीहरूको परम्परागत मार्ग छोड्न बाध्य पारेपछि उनी अहिले बारम्बार बन्द क्षेत्रमा हिरणहरूलाई खुवाउन बाध्य छिन्।
यसै महिना फिनल्याण्ड, स्वीडेन र बेलायतका करिब ६,५०० सैनिकहरूले उक्त क्षेत्रमा प्रत्यक्ष गोलीबारीसहितको लडाई अभ्यासमा भाग लिएका थिए।
कोलाहल र सैन्य गतिविधिले हिरण आमा र नवजात बाछाहरूलाई प्रजनन स्थलबाट विस्थापित गर्छ भन्ने डर पोरोपुदासलाई छ। “यस्ता गतिविधिले पोथी रेनडियर र नवजात बाछाहरू दुवैलाई तनाव दिन्छ, र उनीहरूलाई प्राकृतिक चरनबाट टाढा धकेल्छ,” उनले भनिन्।
फिनल्याण्डमा करिब ४,३०० हिरण मालिकहरू छन्। उनीहरुले फिनल्यान्डको एक तिहाइभन्दा बढी भू-भागमा फैलिएका ५७ पालन क्षेत्रमा करिब १,८४,००० हिरणको व्यवस्थापन गर्छन्। तीमध्ये करिब १,२०० आदिवासी सामी पालकहरू छन्। उनीहरूका लागि हिरण पालन एक प्रमुख सांस्कृतिक र आर्थिक गतिविधि हो।
फिनल्याण्डको सामी संसदका कार्यवाहक अध्यक्ष तुओमास असलाक युसोले आर्कटिकको सैन्यकरण, जलवायु परिवर्तन र भू-उपयोग परिवर्तनका साथसाथै सामी पालन परम्परामा बढ्दो चुनौतीहरू प्रस्तुत भएको बताए।
“हाम्रो मोडेल रेनडियरहरू प्राकृतिक चरन भूमिमा स्वतन्त्र रूपमा चरनमा निर्भर गर्दछ,” उनले भने। तातो विन्टरले पहिले नै धेरै पालकहरूलाई भोकमरी रोक्न पूरक दाना बढी पटक प्रयोग गर्न बाध्य पारेको छ।
फिनल्याण्डमा करिब ४,३०० हिरण मालिकहरू छन्।
जुसोले २०२३ मा फिनिश सामी क्षेत्रमा भएको सैन्य अभ्यासलाई हानिकारक भनेर वर्णन गरे। उनले स्थानीय पालकहरूलाई अग्रिम जानकारी नदिइएको र सैन्य सवारी साधनहरूले लाइकेन चरनहरू नष्ट गरेको बताए।
“जब यस्ता चीजहरूको योजना बनाइन्छ, सामीसँग प्रारम्भिक परामर्श हुनुपर्छ र क्षति र हानिको लागि जिम्मेवारी लिनुपर्छ,” उनले भने।
