संक्षेपमा
- इरान युद्धका कारण हवाई इन्धन आपूर्तिमा गम्भीर अवरोध।
- युरोपमा हवाई टिकटको औसत मूल्यमा १०० डलरभन्दा बढीको वृद्धि।
- मध्यपूर्वबाट हुने ७५ प्रतिशत इन्धन आपूर्ति उच्च जोखिममा।
इरानमा जारी युद्धका कारण हवाई इन्धनको अभाव हुँदा युरोपमा हवाई यात्रा निकै महँगो भएको छ।
ब्रसेल्सस्थित वातावरणीय संस्था ट्रान्सपोर्ट एन्ड इन्भायरोन्मेन्टको रिपोर्ट अनुसार युद्ध सुरु भएयता टिकटको मूल्य औसतमा १०० डलरभन्दा बढीले वृद्धि भएको छ।
यो विषयलाई वाल स्ट्रिट जर्नल लगायतका प्रमुख सञ्चार माध्यमले प्राथमिकताका साथ प्रकाशन गरेका छन्।
इन्धनको उपलब्धतामा आएको कमी नै भाडा बढ्नुको मुख्य कारण भएको रिपोर्टमा उल्लेख छ। युरोपेली युनियनमा प्रयोग हुने हवाई इन्धनको करिब ३० प्रतिशत हर्मुज जलमार्ग भएर आउने गर्छ। युद्धका कारण यो मार्गबाट हुने ढुवानी असुरक्षित र कठिन बनेको छ।
तथ्याङ्क अनुसार युरोपको समग्र हवाई इन्धनको करिब ७५ प्रतिशत हिस्सा मध्यपूर्वबाट आयात गरिन्छ। युद्धले आपूर्ति शृङ्खला बिथोलेपछि धेरै एयरलाइन्सहरू उडान रद्द गर्न वा भाडा बढाउन बाध्य भएका हुन्।
विशेषगरी लामो दूरीका अन्तर्राष्ट्रिय उडानहरू बढी प्रभावित भएका छन्।
यो मूल्य वृद्धि युरोपेली युनियनको जलवायु नीति वा ‘ग्रिन रेगुलेसन’का कारण नभएको संस्थाले प्रस्ट पारेको छ। बरु ऊर्जा बजारमा आएको अवरोध र तेलको उपलब्धतामा देखिएको जोखिम नै यसको प्रमुख कारक हुन्। वर्तमान संकटले हवाई यातायात क्षेत्र भू-राजनीतिक उथलपुथलप्रति कति संवेदनशील छ भन्ने पुष्टि गरेको छ।
यदि इन्धनको मूल्य यसरी नै उच्च रहिरहे र आपूर्तिमा सहजता नआएमा आगामी दिनमा यात्रा थप महँगो हुने देखिन्छ।
हवाई भाडामा भएको वृद्धिका कारण फिनल्यान्डमा रहेका आप्रवासी नेपालीहरूले नेपाल जाँदा वा अन्य देशको भ्रमण गर्दा थप आर्थिक भार खेप्नुपर्ने हुनसक्छ। हेलसिन्कीबाट हुने उडानहरूमा पनि वृद्धिको प्रत्यक्ष असर देखिन थालेको छ।
युरोपेली हवाई बजारमा मध्यपूर्वको इन्धनमाथिको निर्भरता दशकौँदेखि रहँदै आएको छ। हर्मुज जलमार्ग विश्वको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण तेल पारवहन मार्ग हो। त्यो बाटो भएर दैनिक लाखौँ ब्यारेल तेल ओसारपसार हुन्छ।
फिनल्यान्ड जस्ता उत्तर युरोपेली देशहरूका लागि वैकल्पिक इन्धन मार्गहरू सीमित भएकाले यहाँका यात्रीहरूले यस्ता संकटको समयमा बढी मूल्य तिर्नुपर्ने बाध्यता रहन्छ।
